Cách bớt suy nghĩ nhiều để đầu nhẹ lại mỗi tối

Cách bớt suy nghĩ nhiều không phải là ép đầu mình im re ngay lập tức. Mình cũng từng nằm xuống rồi đầu lại chạy ào ào, nghĩ chuyện hôm nay, lo chuyện ngày mai. Có một cách chậm hơn, nhẹ hơn, mình xin kể lại điều mình đọc được trong kinh và đã tập theo.

Vì sao nghĩ nhiều hay tới đúng lúc nằm xuống

Ban ngày tay chân bận, đầu ít rảnh để nghĩ. Tới tối, việc nhà xong, nằm xuống, cái đầu mới có chỗ trống để chạy. Chuyện tiền, chuyện con, chuyện vợ chồng giận nhau hồi chiều, tự nhiên kéo về hết. Không phải mình yếu đuối gì, chỉ là lúc đó không còn gì khác để tâm bám vào, nên nó bám vào suy nghĩ. Biết vậy rồi thì bớt tự trách, vì đó là chuyện thường của cái tâm, không phải lỗi riêng của ai. Nhiều người đi làm cả ngày mệt, tới khuya mới thấy đầu mình "tỉnh" nhất, đó cũng là lúc dễ nghĩ lan man nhất.

Cách bớt suy nghĩ nhiều bắt đầu từ việc hạ nhịp, không phải dừng ngay

Trong Kinh An trú tầm, Trung Bộ 20, có một cách rất gần với chuyện nằm xuống không ngủ được.

Ví như một người đang đi mau, suy nghĩ: “Tại sao ta lại đi mau? Ta hãy đi chậm lại”. Trong khi đi chậm, người ấy suy nghĩ: “Tại sao ta lại đi chậm? Ta hãy dừng lại”. Trong khi dừng lại, người ấy suy nghĩ: “Tại sao Ta lại dừng lại? Ta hãy ngồi xuống”. Trong khi ngồi, người ấy suy nghĩ: “Tại sao ta lại ngồi? Ta hãy nằm xuống”.

— Trung Bộ 20 — Kinh An trú tầm

Đọc đoạn này mình thấy nhẹ hẳn, vì không phải ép mình "ngưng nghĩ ngay bây giờ". Mình tập thử: đang đi nhanh trong đầu thì tự hỏi sao phải vội, rồi chậm lại một bậc. Đang nằm mà đầu còn chạy, thì không ép nó dừng, chỉ nhận ra là nó đang chạy, rồi để nó chậm dần theo từng hơi thở. Có tối được, có tối chưa, cứ tập lại từ đầu, không sao.

Tập làm chủ ý nghĩ, không để nó dắt mình đi

Cũng trong bài kinh đó, Đức Phật nói về người đã quen với cách hạ nhịp này.

Vị ấy có thể tác ý đến tầm nào vị ấy muốn, có thể không tác ý đến tầm nào vị ấy không muốn.

— Trung Bộ 20 — Kinh An trú tầm

Câu này cho mình thấy đích đến không phải là một đêm hết nghĩ, mà là dần dần mình chọn được muốn nghĩ gì thì nghĩ, không muốn nghĩ gì thì để nó qua. Không phải xua đuổi ý nghĩ như đuổi tà, chỉ là tập nhận ra lúc nào mình đang bị nó dắt đi, rồi nhẹ nhàng cầm lại dây cương. Việc này cần tập nhiều lần, không phải học một lần là xong.

Tâm hay chạy lung tung, biết vậy để không tự trách

Trong Kinh Pháp Cú, kệ 35, Đức Phật dạy về cái tâm khó nắm giữ.

Khó nắm giữ, khinh động,
Theo các dục quay cuồng.
Lành thay, điều phục tâm;
Tâm điều, an lạc đến.

— Kinh Pháp Cú, kệ 35 — Phẩm Tâm

Đọc câu này mình thấy được an ủi, vì ngay trong kinh cũng công nhận tâm mình khó nắm, dễ chạy theo điều mình thích hay điều mình lo. Vậy nên khi bắt được mình đang nghĩ lan man, không cần gắt với bản thân, chỉ cần nhẹ nhàng gọi tâm về lại, giống như gọi một đứa trẻ đang chạy xa quay lại gần mình. Làm được chút nào, tâm nhẹ được chút đó, không cần đòi mình phải yên hẳn ngay.

Việc nhỏ làm ngay trong nhà tối nay

Không cần đợi tới lúc tâm thật yên mới bắt đầu, mình có thể làm ngay năm phút trước khi ngủ:

1. Ngồi hoặc nằm yên, không cầm điện thoại.
2. Lấy giấy viết ra điều đang lo, viết ngắn, không cần hay.
3. Thở chậm vài hơi, tự hỏi mình có cần nghĩ tiếp chuyện này ngay lúc này không.
4. Nếu đầu còn chạy, thử hạ nhịp như người đi nhanh chuyển sang đi chậm, rồi đứng, rồi ngồi, rồi nằm.
5. Nhắc mình một việc lành đã làm trong ngày, rồi nhắm mắt.

Việc này không làm hết lo ngay, nhưng làm được thì đầu dễ chịu hơn so với lúc cứ để suy nghĩ cuốn đi. Bạn có thể đọc thêm những bài khác trong chuyên mục Nghĩ nhiều, lo âu, mất ngủ để tập dần, mỗi tối một chút.

Khi nào nên đi khám thêm, không chỉ ngồi im thở

Lời Phật là để sống nhẹ hơn, không phải thuốc. Nếu mất ngủ hay lo âu kéo dài nhiều đêm, ảnh hưởng tới công việc, tới sức khoẻ, mình nghĩ nên đi khám bác sĩ, đừng chỉ ngồi im thở mà chịu đựng một mình. Thực hành trong nhà và việc khám chữa không loại trừ nhau, có thể làm cùng lúc. Bạn có thể đọc thêm những lời Phật khác về nghĩ nhiều, lo âu, mất ngủ trong thư viện lời Phật về nghĩ nhiều, lo âu, mất ngủ để chọn lời hợp với mình.

Câu hỏi thường gặp

Cách bớt suy nghĩ nhiều có áp dụng được cho người hay mất ngủ vì lo chuyện tiền không

Áp dụng được, vì cách hạ nhịp suy nghĩ không nhắm vào một chuyện cụ thể nào, mà nhắm vào việc tâm đang chạy nhanh. Lo chuyện tiền hay chuyện gì cũng vậy, cứ tập chậm lại từng bậc như đã nói ở trên.

Bao lâu thì thấy đầu nhẹ hơn

Mình không có số liệu để nói chắc bao lâu, mỗi người khác nhau. Có tối tập được, có tối chưa, cứ làm lại từ đầu, không ép mình phải thấy kết quả ngay trong một lần tập.

Nếu mất ngủ kéo dài nhiều đêm thì sao

Nếu kéo dài, ảnh hưởng sức khoẻ và công việc, mình nghĩ nên đi khám bác sĩ. Lời Phật giúp mình sống nhẹ hơn, nhưng không thay thuốc khi cơ thể thật sự cần được chăm sóc đúng cách.

Nếu bạn muốn bắt đầu từ một việc nhỏ, mời bạn làm trắc nghiệm 1 phút để biết tâm mình đang nặng ở đâu, rồi nhận miễn phí 7 Giọt Cam Lộ với bảy lời Phật và bài tập năm phút đi cùng mỗi ngày.