Phật dạy về gia đình, bắt đầu từ việc nhỏ mỗi ngày

Phật dạy về gia đình là điều nhiều người muốn nghe, nhất là lúc trong nhà có chuyện không vui. Mình nghĩ câu trả lời không nằm ở một lời chúc hay câu bùa nào, mà ở cách mình đối xử với người thân mỗi ngày. Bài này mình chia lại vài điều mình đọc được và đang tập theo.

Phật dạy về gia đình là dạy điều gì

Khi nói phật dạy về gia đình, nhiều người tưởng sẽ có một công thức giữ nhà cửa yên ổn mãi mãi. Nhưng điều mình đọc được không phải vậy. Đó là những việc rất cụ thể: phụng dưỡng cha mẹ, chăm lo vợ con, làm nghề cho đàng hoàng, sống không gây rắc rối cho ai. Không có gì cao xa, chỉ là mình làm tốt phần việc của mình với người đang ở bên cạnh. Bạn có thể đọc thêm những lời như vậy ở thư viện lời Phật về gia đình, mỗi lời đều ghi nguồn rõ để mình tự đối chiếu, không phải nghe truyền miệng rồi tin theo.

Vì sao điềm lành của gia đình nằm ở việc nhỏ

Có lúc mình nghĩ gia đình hạnh phúc phải nhờ điều gì lớn lao: nhà rộng, tiền nhiều, con cái thành đạt. Nhưng đọc lại mới thấy, điều được gọi là điềm lành thật ra nằm ở việc mình sống mỗi ngày với người trong nhà ra sao.

Hiếu dưỡng mẹ và cha,
Nuôi nấng vợ và con.
Làm nghề không rắc rối,
Là điềm lành tối thượng.
Bố thí, hành, đúng pháp,
Săn sóc các bà con,
Làm nghiệp không lỗi lầm,
Là điềm lành tối thượng.

— Kinh Tập 2.4 — Kinh Điềm Lành

Đọc xong mình chợt nhận ra, buổi sáng pha cho mẹ cốc nước ấm, buổi tối hỏi con hôm nay học thế nào, đó đã là một phần của điều lành rồi. Không cần chờ tới lúc có thật nhiều mới bắt đầu chăm lo cho nhau. Phật dạy về gia đình, nghĩ kỹ lại, cũng gần với những việc rất bình thường như vậy.

Khi cứ thấy lỗi của người trong nhà

Có những ngày mình chỉ chăm chăm thấy chồng chưa làm việc này, vợ quên việc kia, con chưa ngoan chỗ đó. Nhìn mãi vào lỗi người khác thì trong lòng chỉ thêm bực, mà nhà cũng không vì vậy mà êm hơn.

Không nên nhìn lỗi người,
Người làm hay không làm.
Nên nhìn tự chính mình,
Có làm hay không làm.

— Kinh Pháp Cú, kệ 50 — Phẩm Bông hoa

Mình đọc câu này rồi tự hỏi lại mình: hôm nay mình đã làm gì, đã bỏ sót gì. Không phải để tự trách, mà để bớt soi người khác, dành sức đó lo phần việc của mình trước khi trông chờ người kia thay đổi.

Khi bị người trong nhà nói nặng lời

Trong nhà khó tránh lúc có người nói lời khó nghe, lúc giận hay lúc mệt. Mình hay giữ những lời đó trong lòng cả buổi, rồi càng nghĩ lại càng thấy nặng hơn lúc nghe.

Nhưng này Bà-la-môn, nếu họ không thâu nhận, thời các món ăn ấy về ai?
—Thưa Tôn giả Gotama, nếu họ không thâu nhận, thời các món ăn ấy về lại chúng tôi.
—Cũng vậy, này Bà-la-môn, nếu Ông phỉ báng chúng tôi là người không phỉ báng … chúng tôi không thâu nhận sự việc ấy từ Ông, thời này Bà-la-môn, sự việc ấy về lại Ông.

— Tương Ưng Bộ 7.2 — Phỉ Báng

Lời này giúp mình hiểu, nếu mình không nhận câu nói ấy vào lòng, thì nó vẫn thuộc về người vừa nói ra, không phải của mình. Không phải để lờ đi chuyện trong nhà, mà để mình đừng mang nặng mãi những câu nói lúc ai đó đang không vui.

Việc nhỏ làm ngay trong nhà tối nay

1. Chọn một người trong nhà, nghĩ một việc nhỏ mình có thể làm cho họ ngay hôm nay, không cần chờ dịp gì.
2. Trước khi trách ai, dừng lại hỏi mình đã làm hết phần việc của mình chưa.
3. Nếu vừa bị ai nói nặng, hít thở vài hơi rồi mới trả lời, đừng để câu nói ấy ở trong lòng cả ngày.
4. Cuối ngày, nhớ lại một điều mình vừa làm được cho người trong nhà, dù rất nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

Phật dạy về gia đình có nghĩa là phải nhường nhịn hết mọi chuyện không?

Không phải vậy. Những lời mình đọc được nói về bổn phận hai chiều, ai cũng có phần việc của mình, không phải một người chịu hết. Nhường nhịn đúng lúc khác với im lặng chịu đựng mãi trong lòng.

Nếu trong nhà cứ cãi nhau chuyện tiền thì nên làm gì?

Bài này chỉ nói về cách sống với người trong nhà, còn chuyện tiền bạc cụ thể bạn có thể xem thêm ở chuyên mục Tiền bạc, chánh mạng. Trước mắt, có thể thử ngồi lại nói rõ với nhau, không giữ bực trong lòng.

Đọc lời Phật có làm nhẹ nỗi lo mất ngủ vì chuyện nhà không?

Lời Phật giúp mình nhìn chuyện nhẹ hơn một chút, không thay được thuốc. Nếu mất ngủ kéo dài vì lo nghĩ chuyện nhà, bạn nên đi khám bác sĩ, đừng chỉ chờ đọc kinh mà mong tự hết.

Nếu bạn muốn bắt đầu từ một việc nhỏ, mời bạn làm bài trắc nghiệm 1 phút để biết tâm mình đang nặng ở đâu, rồi nhận miễn phí 7 Giọt Cam Lộ: 7 lời Phật, mỗi lời kèm một bài tập 5 phút. Bạn cũng có thể ghé chuyên mục Gia đình để đọc thêm những bài khác.