Vợ chồng, cha mẹ, con cái: giữ hoà khí bằng lời Phật dạy.
Gia đìnhKinh Pháp Cú, kệ 6 — Phẩm Song yếu
Và người khác không biết,
Chúng ta đây bị hại.
Chỗ ấy, ai hiểu được
Tranh luận được lắng êm.
— Kinh Pháp Cú, kệ 6 — Phẩm Song yếu · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Vợ chồng cãi nhau mãi không dứt, ai cũng muốn thắng.
Ý chính
Người đang cãi nhau thường không thấy rằng cả hai đang cùng bị hại. Ai hiểu được điều đó thì tranh cãi tự lắng xuống.
Gia đìnhKinh Pháp Cú, kệ 50 — Phẩm Bông hoa
Không nên nhìn lỗi người,
Người làm hay không làm.
Nên nhìn tự chính mình,
Có làm hay không làm.
— Kinh Pháp Cú, kệ 50 — Phẩm Bông hoa · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Cứ thấy lỗi của chồng, của vợ, của con.
Ý chính
Đừng soi lỗi người khác, việc họ đã làm hay chưa làm. Hãy nhìn lại chính mình: việc mình đã làm và chưa làm.
Gia đìnhKinh Pháp Cú, kệ 76 — Phẩm Người trí
Nếu thấy bậc hiền trí,
Chỉ lỗi và khiển trách,
Như chỉ chỗ chôn vàng
Hãy thân cận người trí!
Thân cận người như vậy,
Chỉ tốt hơn, không xấu.
— Kinh Pháp Cú, kệ 76 — Phẩm Người trí · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Bị người nhà góp ý là tự ái, giận cả ngày.
Ý chính
Người hiền trí chỉ ra lỗi cho mình là đang chỉ cho mình chỗ chôn kho báu. Gần gũi người như vậy, mình chỉ tốt lên chứ không xấu đi.
Gia đìnhKinh Pháp Cú, kệ 109 — Phẩm Ngàn
Thường tôn trọng, kính lễ
Bậc kỳ lão trưởng thượng,
Bốn pháp được tăng trưởng:
Thọ, sắc, lạc, sức mạnh.
— Kinh Pháp Cú, kệ 109 — Phẩm Ngàn · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Bận rộn quá, lâu rồi chưa hỏi han ông bà, cha mẹ.
Ý chính
Người thường kính trọng, lễ phép với bậc lớn tuổi thì bốn điều tăng trưởng: tuổi thọ, dung sắc, an vui và sức mạnh.
Gia đìnhKinh Pháp Cú, kệ 133 — Phẩm Đao trượng
Chớ nói lời ác độc,
Nói ác, bị nói lại,
Khổ thay lời phẫn nộ,
Đao trượng phản chạm người.
— Kinh Pháp Cú, kệ 133 — Phẩm Đao trượng · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Lúc giận nói câu nặng lời, rồi hối hận cả tuần.
Ý chính
Đừng nói lời thô ác; nói ra thì sẽ bị nói lại. Lời giận dữ đem đến khổ đau, rồi gậy gộc quay về chạm chính mình.
Gia đìnhKinh Pháp Cú, kệ 224 — Phẩm Phẫn nộ
Nói thật, không phẫn nộ,
Của ít, thí người xin,
Nhờ ba việc lành này,
Người đến gần thiên giới.
— Kinh Pháp Cú, kệ 224 — Phẩm Phẫn nộ · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Muốn nhà êm ấm mà không biết bắt đầu từ đâu.
Ý chính
Ba việc lành giản dị: nói thật, không nổi giận, có ít vẫn chia cho người cần. Ba việc ấy đưa người ta đến cõi lành.
Gia đìnhKinh Pháp Cú, kệ 252 — Phẩm Cấu uế
Dễ thay thấy lỗi người,
Lỗi mình thấy mới khó.
Lỗi người ta phanh tìm,
Như sàng trấu trong gạo.
Còn lỗi mình, che đậy,
Như kẻ gian dấu bài.
— Kinh Pháp Cú, kệ 252 — Phẩm Cấu uế · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Mẹ chồng nàng dâu, ai cũng thấy người kia sai.
Ý chính
Lỗi người thì dễ thấy, lỗi mình thì khó thấy. Lỗi người ta sàng như sàng trấu, còn lỗi mình thì che đi, như kẻ gian giấu quân bài xấu.
Gia đìnhTrường Bộ 31 — Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt
Này Gia chủ tử, có năm trường hợp, người con phải phụng dưỡng cha mẹ như phương Đông: “Được nuôi dưỡng, tôi sẽ nuôi dưỡng lại cha mẹ; tôi sẽ làm bổn phận đối với cha mẹ; tôi sẽ gìn giữ gia đình và truyền thống; tôi bảo vệ tài sản thừa tự; tôi sẽ làm tang lễ khi cha mẹ qua đời”.
— Trường Bộ 31 — Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Lo cho cha mẹ thế nào mới gọi là đủ?
Ý chính
Năm việc người con làm cho cha mẹ: được nuôi thì nuôi lại cha mẹ, làm tròn bổn phận, giữ gìn gia đình và nếp nhà, giữ gìn tài sản thừa kế, và khi cha mẹ mất thì lo tang lễ, làm việc lành tưởng nhớ.
Gia đìnhTrường Bộ 31 — Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt
Này Gia chủ tử, có năm cách, người chồng phải đối xử với vợ như phương Tây: Kính trọng vợ, không bất kính đối với vợ; trung thành với vợ; giao quyền hành cho vợ; sắm đồ nữ trang với vợ; Này Gia chủ tử, được chồng đối xử như phương Tây theo năm cách như vậy, người vợ có lòng thương tưởng chồng theo năm cách: Thi hành tốt đẹp bổn phận của mình; khéo tiếp đón bà con; trung thành với chồng; khéo gìn giữ tài sản của chồng; khéo léo và nhanh nhẹn làm mọi công việc.
— Trường Bộ 31 — Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Vợ chồng sống chung lâu năm mà ngày càng xa nhau.
Ý chính
Người chồng có năm cách đối với vợ: kính trọng, không coi thường, chung thủy, giao quyền trong nhà, sắm đồ trang sức. Người vợ có năm cách đáp lại: lo tròn việc nhà, khéo với họ hàng, chung thủy, giữ gìn của cải, siêng năng khéo léo.
Gia đìnhTrường Bộ 31 — Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt
Bạn sẵn sàng giúp đỡ,
Bạn chung thủy khổ vui,
Bạn khuyến khích lợi ích,
Bạn có lòng thương tưởng.
Biết rõ bốn bạn này,
Người trí phục vụ họ,
Như mẹ đối con ruột.
— Trường Bộ 31 — Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Không biết ai là bạn thật lòng.
Ý chính
Có bốn kiểu bạn đáng quý: bạn sẵn sàng giúp đỡ, bạn chung thủy lúc vui lúc buồn, bạn khuyên điều lợi ích, bạn có lòng thương. Biết vậy, người trí gắn bó với họ hết lòng như mẹ chăm con.
Gia đìnhTăng Chi Bộ 4.55 — Xứng Đôi (1)
Vậy này các Gia chủ, khi cả hai vợ và chồng muốn thấy mặt nhau trong đời này, và cũng muốn thấy mặt nhau trong đời sau nữa, và cả hai người là đồng tín, đồng giới, đồng thí đồng trí tuệ, thời trong đời hiện tại, các người được thấy mặt nhau, và trong đời sau, các người cũng được thấy mặt nhau.
— Tăng Chi Bộ 4.55 — Xứng Đôi (1) · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Muốn kiếp sau vẫn được làm vợ chồng với nhau.
Ý chính
Khi cả hai vợ chồng muốn thấy mặt nhau cả đời này lẫn đời sau, thì hai người cần giống nhau ở bốn điều: niềm tin, giới hạnh, lòng rộng rãi, trí tuệ.
Gia đìnhTrung Bộ 21 — Kinh Ví dụ cái cưa
Chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ mà các Ngươi có thể dùng khi nói với các người khác: đúng thời hay phi thời, chơn thực hay không chơn thực, nhu nhuyến hay thô bạo, có lợi ích hay không lợi ích, với từ tâm hay với sân tâm. … Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến nhiễm, chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ, chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với nội tâm không sân hận.
— Trung Bộ 21 — Kinh Ví dụ cái cưa · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Bị người nhà nói nặng lời, cứ để bụng mãi.
Ý chính
Lời nói có năm cặp: đúng lúc hay không đúng lúc, thật hay không thật, dịu dàng hay thô bạo, có ích hay vô ích, từ lòng thương hay từ lòng giận. Gặp kiểu lời nào cũng tập giữ tâm không bị nhiễm, không thốt lời ác, sống với lòng thương.
Gia đìnhTương Ưng Bộ 7.2 — Phỉ Báng
Nhưng này Bà-la-môn, nếu họ không thâu nhận, thời các món ăn ấy về ai?
—Thưa Tôn giả Gotama, nếu họ không thâu nhận, thời các món ăn ấy về lại chúng tôi.
—Cũng vậy, này Bà-la-môn, nếu Ông phỉ báng chúng tôi là người không phỉ báng … chúng tôi không thâu nhận sự việc ấy từ Ông, thời này Bà-la-môn, sự việc ấy về lại Ông.
— Tương Ưng Bộ 7.2 — Phỉ Báng · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Bị chửi oan, tức không chịu được.
Ý chính
Khi người khác mang lời mắng chửi tới mà mình không nhận, thì lời ấy vẫn thuộc về người nói, giống như món quà khách không nhận thì vẫn là của chủ nhà.
Gia đìnhKinh Tập 1.8 — Kinh Lòng Từ
Như tấm lòng người mẹ,
Đối với con của mình,
Trọn đời lo che chở,
Con độc nhất mình sanh.
Cũng vậy, đối tất cả
Các hữu tình chúng sanh,
Hãy tu tập tâm ý,
Không hạn lượng, rộng lớn.
— Kinh Tập 1.8 — Kinh Lòng Từ · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Thương con mà hay nóng, la mắng xong lại hối hận.
Ý chính
Như người mẹ liều cả tính mạng che chở đứa con một của mình, hãy nuôi lòng từ bao la như thế với mọi loài, mọi người.
Gia đìnhTăng Chi Bộ 4.32 — Nhiếp Pháp
Này các Tỷ-kheo, có bốn nhiếp pháp này. Thế nào là bốn?
Bố thí và ái ngữ,
Lợi hành và đồng sự
Hỡi các vị Tỷ-kheo,
Đây là bốn nhiếp pháp.
— Tăng Chi Bộ 4.32 — Nhiếp Pháp · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Sống chung một nhà mà như người dưng.
Ý chính
Có bốn cách gắn kết lòng người: cho đi, nói lời ái ngữ, làm việc có ích cho người, và đối xử bình đẳng (cùng vui cùng chịu).
Gia đìnhKinh Tập 2.4 — Kinh Điềm Lành
Hiếu dưỡng mẹ và cha,
Nuôi nấng vợ và con.
Làm nghề không rắc rối,
Là điềm lành tối thượng.
Bố thí, hành, đúng pháp,
Săn sóc các bà con,
Làm nghiệp không lỗi lầm,
Là điềm lành tối thượng.
— Kinh Tập 2.4 — Kinh Điềm Lành · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Hạnh phúc gia đình bắt đầu từ đâu?
Ý chính
Điềm lành thật sự không phải dấu hiệu may rủi mà là cách mình sống: phụng dưỡng cha mẹ, chăm lo vợ con, làm nghề không rắc rối; cho đi, sống đúng pháp, săn sóc bà con, làm việc không lỗi lầm.
Gia đìnhTăng Chi Bộ 2.33 (chương Hai Pháp)
Có hai hạng người, này các Tỷ-kheo, ta nói không thể trả ơn được. Thế nào là hai? Mẹ và Cha. Nếu một bên vai cõng mẹ, này các Tỷ-kheo, nếu một bên vai cõng cha, làm vậy suốt trăm năm, cho đến trăm tuổi … cũng chưa làm đủ hay trả ơn đủ mẹ và cha.
— Tăng Chi Bộ 2.33 (chương Hai Pháp) · bản dịch HT Thích Minh Châu
Khi nào nên đọc
Lớn rồi mới thấy ơn cha mẹ nặng như núi.
Ý chính
Có hai người mình không thể trả hết ơn: mẹ và cha. Dù một vai cõng mẹ, một vai cõng cha suốt trăm năm, chăm lo từng việc nhỏ nhất, kể cả lúc cha mẹ già yếu không tự lo được, cũng chưa trả đủ ơn.
Muốn mỗi sáng một lời, kèm bài tập 5 phút?
Thư viện luôn miễn phí. Bộ sổ giúp bạn giữ nhịp: mỗi ngày một lời Phật, một việc nhỏ làm ngay và vài dòng tự viết.